دشت اسفندقه در غرب جيرفت واقع شده است و آنرا گاوکشي  و تخت سليمان نيز گويند.بر اساس تحقيقات باستان شناسي كه  توسط لووسكي امريكايي در تپه يحيي واقع در صوغان انجام گرفت و بعدا باستانشناسان فرانسوي منطقه اسفندقه را هم كاوش كردند  در اين منطقه وجود آثاريكه قدمت آنها به ۵۰۰۰ هزار سال قبل بر مي گردد بدست آمد و اين نشان از قدمت تاريخي اين منطقه مثل تمام كرمان مي دهد.این دهستان از لحاظ تقسیمات کشوری ناحيه اي است در ايالت کرمان ، حد شمالي رابر و ساردويه.  دهستان اسفندقه ناحيه اي سردسير است و اراضي آن بواسطه قنوات و شعب هليل رود مشروب ميشود. محصولات آن غلات مانندِ؛گندم ، جو ، ارزن وذرت ، بادام ، پسته ، انجير، انار، گردو،  زردآلوو گلابي و نوعا امرود و مصنوعات آن قالي است و داراي معدن زغال سنگ و جديدا معادن كروميت است .

يكي از مشهورترينايلاتي كه در آن زندگي مي كند ايل بزرگ مهني است.مهني از ايالات قديمي كرمان است و در گذشته، اين ايل «كوفج» بوده كه در بخش ساردوييه پراكنده‌اند.(البته به نظر می رسد که این طایفه از دشت مهنه خراسان به کرمان کوچ کرده اند.فتحعلی خان مهنی یکی از بزرگترین افراد این طایفه در دوره قاجاری بوده است) ييلاق آنان ناحيه رودبار و قشلاقشان پيرامون جيرفت و اسفندقه است. عشاير مهني مردمي سلحشور و جنگجو بوده‌اند. مورخان روايت كرده اند:"معزالدوله ديلمي براي سركوب آنان لشكركشي كرد ولي از اين ايل شكست خورد." همچنين روايت كرده اند:" ملك قاورد سلجوقي نيز باآنان جنگيد اما فقط با حيله توانست مردم ايل مهني را سركوب و روساي ايل را دستگير كند. در دوران حكومت عباس خان جوانشير (حاكم كرمان) ميرزا اسدالله خان پسر ميرزا جبار مامور دستگيري رئيس ايل مهني شد. پس از چند روز زد و خورد بالاخره ملامحمد حسن، ملاابوالقاسم، قاسم شيخ و ظهر علي كه از كلانتران معتبر ايل بودند فتحعلي خان را كه رئيس قبيله بود ( در سال 1259 هـ.ق) دستگيركردند و به ميرزا اسدالله خان سپردند. فتحعلي خان به كرمان اعزام شد و 5 يا 6 سال بعد در كرمان در گذشت."

- طوايف ايل مهني از اين قرارند:

جلالي، كامراني، احمدي، برخوري، مارزي، دلفاردي، بهرآسماني، لري كه خود به طوايف كوچكتري تقسيم شده است. – تيره‌هاي مستقل اين ايل عبارتند از:

قاسمي، سلطاني، جلالي، شفيعي، تركستان، عابديني، كريمي، سمندري، كمالي. همانطور كه اشاره شد.بدون شك يكي از ايلات اين طايفه٬  ايل بزرگ لري است. عشاير لر در سرزمين كرمان زندگي مي‌كنند و به دو گروه متمايز تقسيم مي شوند: نخست لران كرمان كه عموماً در نزديكي بهر آسمان جيرفت و نواحي كوهستاني رابر و جواران به سر مي برند.بعدا دسته هاي از اين لران به دشت سرسبز اسفندقه و دره «پندارت»مهاجرت كرده اند. از تيره‌هاي اين لران مي توان به شيخ حسيني، شمس الديني(مشهدي حسين، خدادادي، حيدري، باراني، عبداللهي، سهرابي، شفيعي، آقارضايي، قنبري، غلامرضايي)  و حيدري اشاره نمود.  دسته هاي از اين ايل در تابستان به روستاهاي باب گلو، سرخو، پيلوع روسكين، هنجم، هنگر، دزون، زهمگون و تنگ چهل دختران مي روند. اين عشاير مردماني ميهمان نواز، ساده دل و بي آلايش هستند. ساير ساكنان آنجا،چادرنشينان لر را «ده كمي‌ها» مي گويند و عده‌اي عشاير لر نيز ساكن كوهستان بهمني، دشت آب و اسفندقه هستند كه به «لرولي اوشاغي» معروف شده‌اند. بعضي از لران منطقه كرمان اصل خود را از سرزمين كهكيلويه مي دانندكه به دليل كمبود چراكاه و مسكن به منطقه حاصلخيز كرمان و نوعا جيرفت كوچ كرده اند.

 گروه ديگر لران كرمان، عشايري هستند كه حوالي كوه پنج، وكيل آباد و پاريز سكونت دارند. رئيس طايفه در اواخر حكومت قاجاريه حاج سهراب خان لري بوده است. بنا به روايات بزرگان و ريش سفيدان آنان، مردم اين طايفه در دوران تيمور (795 ق.ق -1392 م) از كردستان به سرزمين كرمان كوچانيده شده اند. عشاير و ايلات لر، ساكن كرمان عبارتنداز:لري كوه پنجي شامل تيره‌هاي ميرزاحسني، رضايي، سهراب خاني.

براي اطاعات بيشتر ر.ك؛ تاريخ كرمان٬ محمد علي وزيري وجغرافياي سياسي كيهان